Eldin Lepenica je jedan od 80 učenika Srednje stručne škole „Džemal Bijedić“ Goražde koji praktičnu nastavu obavljaju u kompanijama u Bosansko-podrinjskom kantonu Goražde. Učenici srednjih škola stručnog obrazovanja u ovom kantonu, jedini u BiH, od ove školske godine imaju obezbijeđenog mentora, topli obrok, prevoz i naknadu za obavljanje praktične nastave, zahvaljujući donošenju pravilnika koji reguliše odvijanje praktične nastave u kompanijama, koji je prošle godine u avgustu stupio na snagu.
Pravilnik o ogranizovanju i izvođenju praktične nastave u školama srednjeg stručnog obrazovanja i kod poslovnih subjekata donijelo je Ministarstvo za obrazovanje, mladu, nauku, kulturu i sport BPK Goražde. Njemački GIZ dao je podršku izradi Pravilnika kao i svim pratećim aktivnostima.
U razgovoru s Eldinom saznajemo da je svoju prvu naknadu od kompanije u kojoj obavlja praksu primio u oktobru 2018. godine, a novac je iskoristio za plaćanje prve rate vozačkog ispita. Ovaj vedri i odgovorni učenik poručuje da je važna promocija zanata i srednjih stručnih škola koje nas pripremaju za budućnost. “Radom postajemo odgovornije osobe, a za mene je neprocjenjiv osjećaj da vas doživljavaju kao odraslu osobu koja samostalno zarađuje novac”, dodao je Eldin.
Na osnovu iskazanih potreba poslodavaca u BPK Goražde, a kroz saradnju GIZ-a, Ministarstva, škola srednjeg stručnog obrazovanja i kompanija, u protekloj godini dana izrađen je normativni okvir za uvođenje stručnog obrazovanja sa elementima dualnog obrazovanja, koje podrazumijeva usku saradnju između škole i privrede.
Amir Duhović, stručni savjetnik za pravne poslove u pomenutom Ministarstvu zadovoljan je reakcijama sa terena: „Iskorak koji smo napravili ka dualnom obrazovanju u našem kantonu može biti primjer ostalim regijama kako da unaprijede sistem srednjeg stručnog obrazovanja“.
Nedugo nakon početka primjene Pravilnika, Srednja stručna škola „Džemal Bijedić“ Goražde je zaključila 7 ugovora sa kompanijama i preko 80 pojedinačnih ugovora sa učenicima ili njihovim roditeljima, što dokazuje veliki interes privrednih subjekata za učešćem u organizaciji praktične nastave sa dualnim elementima.
Pored Bosansko-podrinjskog kantona Goražde, aktivnosti GIZ-ovog projekta „Stručno obrazovanje“ provode se i u Heregovačko-neretvanskom kantonu i Republici Srpskoj uz učešće šest škola i 500 učenika. Za implementaciju projekta zaduženo je Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusmamenarbeit (GIZ) GmbH u ime njemačke vlade. Cilj projekta je usklađivanje stručnog obrazovanja sa potrebama tržišta rada kako bi se povećala stopa zaposlenja i utjecalo na pozitivan društveno-ekonomski razvoj.
Dodatne informacije:
Dualno obrazovanje je dio sistema srednjeg obrazovanja i vaspitanja u kome se kroz teorijsku nastavu i vježbe u školi i praktičnu nastavu u kompanijama, stiču, usavršavaju i izgrađuju znanja, vještine, sposobnosti i stavovi. Ovi procesi se odvijaju u skladu sa standardom kvalifikacije i nastavnim planom i programom nastave i učenja. Praktična nastava u kompanijama je organizovan proces tokom koga učenici, pod rukovodstvom i nadzorom mentora u realnom radnom okruženju u kompaniji, stiču kompetencije neophodne za efikasan i produktivan rad u određenom zanimanju ili grupi zanimanja
Principi dualnog obrazovanja
1) dostupnost – jednaki uslovi za sve za kvalitetan pristup dualnom obrazovanju;
2) relevantnost, odnosno usklađenost sa potrebama poslodavaca i tržišta rada;
3) prohodnost – pristup različitim područjima rada u okviru istog nivoa obrazovanja i ka višim nivoima obrazovanja;
4) cijeloživotno učenje – omogućavanje obrazovanja i razvoja tokom cijelog života u svim oblastima života i rada;
5) pravo izbora tj. sloboda izbora zanimanja i obrazovnog profila u okviru utvrđenih kriterijuma;
6) jednake mogućnosti tj. sticanje obrazovanja bez obzira na pol, rasnu, nacionalnu, kulturnu, etničku i vjersku pripadnost, jezik, seksualnu orijentaciju, mjesto boravka, materijalno stanje i druga lična svojstva;
7) partnerstvo tj. saradnja organa javne uprave, entiteta, kantona i jedinica lokalne samouprave, ustanova i drugih organizacija nadležnih za razvoj, obezbjeđivanje i unaprijeđivanje kvaliteta obrazovanja i vaspitanja i zapošljavanja, naučno-istraživačkih organizacija, kao i socijalnih partnera – privredne komore, reprezentativnih udruženja, stručnih udruženja poslodavaca, sindikata, udruženja građana i pojedinaca;
8) profesionalnost i etičnost – odgovornost škola i poslodavaca za ostvarivanje ciljeva i principa dualnog obrazovanja i poštovanje ličnosti i dostojanstva svakog učenika;
9) osiguranje kvaliteta – obezbjeđivanje ostvarivanja potrebnih standarda u svim aktivnostima dualnog obrazovanja.
Ciljevi dualnog obrazovanja:
1) obezbjeđivanje uslova za sticanje, usavršavanje i razvoj kompetencija u skladu sa potrebama tržišta rada;
2) obezbjeđivanje uslova za dalje obrazovanje i cjeloživotno učenje;
3) razvijanje poduzetništva, inovativnosti, kreativnosti, profesionalni i karijerni razvoj svakog pojedinca;
4) obezbjeđivanje uslova za lični, ekonomski i opšti društveni razvoj;
5) razvijanje sposobnosti za timski rad i osećaj lične odgovornosti u radu;
6) razvijanje svijesti o važnosti zdravlja i bezbjednosti, uključujući i bezbjednost i zdravlje na radu;
7) razvijanje sposobnosti samovrednovanja i izražavanja sopstvenog mišljenja kao i samostalnog donošenja odluka.
