Autor: urednik

Sarajevo grad filma UNESCO-a i Grad Sarajevo i ove godine povodom Dana grada Sarajeva 6. aprila poklanjaju publici besplatan ulaz na specijalne projekcije filmova. 

Projekcije će biti održane u kinu Meeting Point i Kvartovskom kinu Grbavica, a publika će imati priliku pogledati nagrađivane filmove „Poljubite budućnost“ („Kiss the Future“) i „Staza“, sa snažnim pričama o Sarajevu – od njegove ratne prošlosti do snova novih generacija. Projekcije ovih filmova za 6. april poklon su publici za Dan grada Sarajeva. 

U kinu Meeting Point u Sarajevu u ponedjeljak, 6. aprila u 18 sati bit će prikazan film „Poljubite budućnost“ („Kiss the Future“) Nenada Čičina-Šaina, film za koji je vladao ogroman interes na otvaranju 29. Sarajevo Film Festivala i koji je publika proglasila najboljim dokumentarnim filmom Sarajevo Film Festivala 2023. godine. „Kiss the Future“ donosi snažnu priču o otporu Sarajeva tokom opsade 1990-ih. Kroz svjedočanstva lokalnih stanovnika, muzičara, aktivista i umjetnika, film prati kako su muzika i umjetnost postale oruđe borbe i sredstvo globalne solidarnosti. Centralni trenutak filma je postratni koncert grupe U2 održan 1997. u Sarajevu – događaj koji je simbolizirao pobjedu nade nad nacionalizmom. 

U Kvartovskom kinu Grbavica u ponedjeljak, 6. aprila u 18 sati bit će prikazan film „Staza“ Ryana Sidhooa, koji je osvojio UniCredit nagradu publike za najbolji dokumentarni film prošlogodišnjeg, 31. Sarajevo Film Festivala. „Staza“ je moderna priča o odrastanju koja prati troje adolescenata – Mirzu, Zlatana i Hamzu – u nastojanju da ostvare svoj olimpijski san u postratnoj Bosni i Hercegovini. Dok treniraju na svojoj u ratu oštećenoj bob-stazi, reliktu Zimskih olimpijskih igara u Sarajevu 1984., vodi ih njihov istrajni trener Senad. Njegova nepokolebljiva predanost obnovi zapuštene staze odraz je njegove borbe da momcima obezbijedi budućnost u zemlji s jednom od najviših stopa nezaposlenosti među mladima na svijetu. 

Besplatne ulaznice preuzimaju se u kinu Meeting Point i Kvartovskom kinu Grbavica sat vremena prije početka projekcije. 

Povodom obilježavanja Dana grada Sarajeva, Udruženje za razvoj muzičke umjetnosti i pedagogije „Strings Attached Sinfonietta“ realizirat će koncert u okviru projekta „Zvuk Sarajeva“, 6. aprila 2026. godine u 19.30 sati. Program će biti izveden u Koncertnoj sali „Cvjetko Rihtman“ u Sarajevu.

Projekat „Zvuk Sarajeva“ novi je program Udruženja „Strings Attached Sinfonietta“, pokrenut s namjerom da preraste u dugoročnu platformu posvećenu muzici kompozitorica i kompozitora povezanih sa Sarajevom. Koncipiran je kao umjetničko-istraživački i interpretativni okvir koji obuhvata djela autora vezanih za Sarajevo, kao i šire muzičko naslijeđe ovoga grada. Polazeći od razumijevanja muzike kao važnog segmenta nematerijalne kulturne baštine, projekat afirmira savremenu i historijsku bosanskohercegovačku umjetničku muziku kao prostor kulturnog pamćenja, identitetskih slojeva i kontinuirane umjetničke reinterpretacije grada.

Program koncerta obuhvata djela autora različitih generacija i poetika: Josipa Magdića, Anđelke Bego-Šimunić, Ivana Čavlovića, Ališera Sijarića, Rade Nuić, Dine Rešidbegovića, Moamera Balihodžića i Hanan Hadžajlić. Na taj način koncert otvara slojevitu zvučnu mapu Sarajeva i bosanskohercegovačkog kompozitorskog stvaralaštva, ukazujući na njegovu estetsku raznolikost, historijsku kompleksnost i umjetničku vitalnost.

U programu učestvuju muzikologinja prof. dr. Fatima Hadžić i ansambl SA Sinfonietta. Nastupaju Tamara Arsovski, Alma Dizdar, Sara Kasap, Lamija Kabaš, Đejla Udovičić i Klaudija Bošnjak na violini, Aida Deljkić i Nerina Pajić na violi, Belma Alić i Naida Huseinagić na violončelu, te Zerina Šabotić na klaviru.

Simboličnim naslovom, koncert „Zvuk Sarajeva“ upućuje na višestrukost gradskog iskustva utisnutog u zvuk — na Sarajevo kao prostor sjećanja, stradanja, obnove, otpora i kulturne postojanosti. Upravo na datum koji nosi snažnu simboliku u historiji grada, ovaj program predstavlja priliku da se kroz jezik muzike osvijetle različiti umjetnički odgovori na društvene, historijske i intimne stvarnosti Sarajeva i Bosne i Hercegovine.

Bosanskohercegovačka umjetnička muzika od druge polovine 20. stoljeća do danas razvija se kroz specifične historijske i kulturne okolnosti, objedinjujući različite utjecaje — od folklorne osnove do savremenih evropskih i svjetskih tokova. Njen razvoj ne prati uvijek linearne modele stilskih epoha karakteristične za zapadnoevropsku muzičku historiju, nego se oblikuje kroz diskontinuitete, prekide i ponovna uspostavljanja kulturnih tokova. Upravo zato ona danas svjedoči o izraženom pluralizmu poetika i snažnoj individualnosti kompozitorskih glasova. Program koncerta „Zvuk Sarajeva“ artikulira tu raznolikost kroz djela nastala u rasponu od više od četiri decenije, okupljajući autore različitih generacija u jedinstvenom, ali višeglasnom umjetničkom prostoru.

Tokom koncerta publika će imati priliku pratiti različite autorske poetike i kompozitorske pristupe koji svjedoče o estetskoj širini i unutarnjoj razuđenosti bosanskohercegovačke umjetničke muzike. Okupljena djela ne nude jedinstven izraz, nego otvaraju prostor susreta različitih senzibiliteta, generacija i muzičkih jezika.

Kompozicija Motus Saraevoensis za gudački orkestar (1980) Josipa Magdića simbolizira kompozitorovu duboku povezanost sa Sarajevom. Ideja pokreta, motus, ostvaruje se kroz suptilne promjene zvučnih slojeva, mikropolifone teksture i preplitanje motiva inspirisanih tradicionalnim napjevima. Djelo evocira unutarnje i vanjske pejzaže grada, sabirući, kako je kompozitor svojevremeno istakao, „utiske s obronaka oko Sarajeva“.

U kompoziciji Uzmorje za violinu i violu (2006) Anđelke Bego-Šimunić ostvaruje se intimni muzički dijalog. Dva instrumenta nisu samo solisti, već sagovornici čiji se odnosi neprestano mijenjaju, od bliskosti do suprotstavljenosti. Djelo nosi snažnu simboliku granice između poznatog i nepoznatog, sigurnog i neizvjesnog, dok muzički izraz spaja neoklasicističke, neoromantične i ekspresivne elemente.

Ideja pokreta, ali u drugačijem izrazu, prisutna je i u djelu Rade Nuić Motus za gudački kvartet (2001). Ovdje se pokret očituje kao proces stalne promjene i transformacije, kako u strukturi tako i u unutarnjoj dinamici muzičkog toka, gradeći napet i kontinuiran razvoj zvučnog materijala.

Elegija za solo violončelo dio je Svite za violončelo i klavir čuvenog bh. muzikologa Ivana Čavlovića, djela posvećenog violončelistici Belmi Alić. Fokus je na izražajnosti jednog instrumenta, kroz koji se ostvaruje snažna refleksija o odnosu čovjeka, zvuka i svijeta koji ga okružuje.

Marioneta za violinu i klavir studentski je rad Ališera Sijarića. Djelo, nastalo pod utjecajem Prokofjevljevog stila, praizvedeno je 1993. godine, u jeku rata, i danas se smatra važnim simbolom kulturnog otpora generacije bosanskohercegovačkih kompozitora koja je umjetnički sazrijevala u ratnim okolnostima.

Studentsko djelo Moamera Balihodžića Muzički dnevnik za gudački kvartet (2023), u kojem se lično iskustvo pretače u muziku, fragmentarni je niz, baš poput dnevničkih bilješki, u kojem kratke muzičke ideje oblikuju intiman i refleksivan zvučni tok.

Eksperimentalni pristup zvuku donosi Dino Rešidbegović u djelu Sie za gudački kvartet (2009). Djelo se zasniva na konceptu „slobodnih nota“, u kojem kompozitor određuje ritmički okvir, dok izvođači aktivno učestvuju u oblikovanju tonskog sadržaja. Time se brišu granice između kompozicije i interpretacije, a sam čin izvođenja postaje prostor kreativne saradnje.

Program zatvara Math za klavirski trio (2019) kompozitorice Hanan Hadžajlić, djelo koje istražuje odnos između matematičke strukture i muzičkog izraza. Unutar stabilnog metričkog okvira razvija se složena mreža ritmičkih pomaka i transformacija, stvarajući napetu, dinamičnu i izrazito zahtjevnu interpretaciju.

Koncert, kao i sam projekat „Zvuk Sarajeva“, ne nudi jedinstvenu ni jednoznačnu muzičku sliku. Naprotiv, pred nama se otvara prostor bogatstva i raznolikosti savremene bosanskohercegovačke umjetničke muzike. Djela koja ga oblikuju povezuje tiha, ali postojana potraga za izrazom — za zvukom koji može izreći ono neizrecivo: unutarnji glas čovjeka i njegovo iskustvo svijeta.

Projekat „Zvuk Sarajeva“ realizuje se uz podršku Grada Sarajeva, u saradnji sa Srednjom muzičkom školom Sarajevo i Muzičkom akademijom Univerziteta u Sarajevu.

Datum: 6. april 2026.

Vrijeme: 19.30

Mjesto: Koncertna sala „Cvjetko Rihtman“, Josipa Stadlera 1, Sarajevo

Ulaz je slobodan.

U organizaciji Saveza udruženja antifašista i boraca narodnooslobodilačkog rata u Kantonu Sarajevo i Udruženja antifašista i boraca narodnooslobodilačkog rata u Općini Stari Grad Sarajevo, 5. i 6. april neće biti samo protokolarna ceremonija polaganja vijenaca, već i simbolički protest protiv namjernog zatiranja historijskog značenja Dana oslobođenja grada Sarajeva. U znak otpora politikama koje su još 2006. godine iz Kalendara grada izbacile 6. april kao Dan oslobođenja i time minimizirale našu slavnu, antifašističku historiju, SABNOR u KS odlučio je da povodom 81. godišnjice ulaska prvih jedinica NOV i PO Jugoslavije u Sarajevo jasno stane iza pravog smisla ovog datuma: Oslobađanja grada od fašističkog okupatora.

Protest će se simbolično održati na Vratniku, na mjestu gdje su 5. aprila 1945. godine prve jedinice Titovih partizana stupile u grad. Ovaj prostor, koji je istorijski bio crta između okupacije i slobode, u nedjelju će postati mjesto javnog ukazivanja na to da se oslobađanje Sarajeva, koje se slavilo sve od 1946. do 2006. godine ne može transformisati u neutralni „Dan grada“, bez pomisli na žrtve i politički smisao NOB‑a.

„Na snazi je brisanje i preklapanje značajnih datuma iz narodnooslobodilačke historije, a sve pod krinkom neoliberalnih zamki koje površno interpretiraju događaje iz Drugog svjetskog rata. Politike i javnost vrlo dvolično tumače i podvode jedne pod druge događaje iz Drugog svjetskog i Odbrambeno-oslobodilačkog rata. Moramo aktivno djelovati na prevazilaženju jaza između javno aklamovanog antifašizma i realnog postupanja spram vrijednosti NOB-a.“- kaže Mirsad Ćatić, predsjednik SABNOR-a u Kantonu Sarajevo.

Oslobođenje Sarajeva 1945. – istorijski okvir

U sarajevskoj operaciji proljeća 1945. godine u oslobođenju grada učestvuju tri udarna korpusa NOV i PO Jugoslavije: Treći korpus pod komandom pukovnika Pere Kosorića, Drugi korpus pod komandom general‑majora Radovana Vukanovića i Peti korpus pod komandom general‑majora Slavka Rodića. U širem odbrambenom pojasu Sarajeva koncentrisano je više od 50.000 vojnika jugoslavenske armije naspram otprilike 38.000 neprijateljskih vojnika.

Dvadeset sedma istočnobosanska divizija, u čijem sastavu se nalazi 16. muslimanska brigada, prva ulazi na Vratnik 5. aprila oko 17:00 sati, što se tradicionalno pamti kao trenutak kada se Sarajevo oslobodio od fašističkog terora. U okviru operacije poginulo je oko 700 i ranjeno 2.000 boraca Jugoslovenske armije, kao i više od 20 pripadnika unutrašnjih udarnih grupa u gradu. S druge strane, među neprijateljskim snagama poginulo je 5.800 i zarobljeno 6.000 vojnika.

Među žrtvama je i Vladimir Perić Valter, organizator mjesnog otpora i simbol narodnooslobodilačke borbe u Sarajevu. Čestitke oslobodiocima Sarajeva uputio je Vrhovni komandant Jugoslovenske armije Josip Broz Tito, kao i dr. Vojo Kecmanović, predsjednik Predsjedništva ZAVNOBiH‑a, naglašavajući posebnu ulogu grada u oslobodilačkom procesu i političkom osnivanju nove Jugoslavije.

Program 5. i 6. aprila – posveta i protest

Manifestacija povodom 81. godišnjice ulaska prvih jedinica NOV i PO, Titovih partizana, preko Vratnika i obilježavanja Dana oslobođenja Sarajeva obuhvata dvodnevni program koji spaja kulturu posvete i stav koji se protivi historijskom revizionizmu i političkoj neutralnosti.

5. april 2026.

11:00 – Polaganje cvijeća na spomen ploču narodnog heroja Mustafe Dovadžije, spomenik boraca i šehida OOR‑a 1992–1995. i spomen ploču borcima Narodnooslobodilačkog pokreta na Višegradskoj kapiji.

12:00 – Program kod Bijele tabije posvećen vremenu i ljudima koji su oslobodili Sarajevo, uz zabavni dio programa i druženje uz vojnički grah, kao čin učvršćivanja veze između  antifašističke hrabrosti i građanskog otpora.

15:00 – Druženje uoči Dana oslobođenja Sarajeva od fašizma uz sportsko-rekreativni program, muziku, roštilj i crtanje kredom po pločniku, za najmlađe u Parku Hastahana. Program realizuje DKC Sarajevo. Osobe u kolicima ili sa poteškoćom kretanja dobrodošle. Ulaz je  sa sjeverne strane, kod rampe za parking, a namirnice za roštilj i piće u vlastitoj režiji.

6. april 2026.

09:00 – 10:00 – Polaganje cvijeća po protokolu Grada, uz sudjelovanje predstavnika lokalne vlasti i antifašističkih organizacija.

11:00 – Svečana sjednica organa Saveza i članica u Historijskom muzeju Bosne i Hercegovine.

Dodjela priznanja SABNOR‑a KS najistaknutijim antifašistima i antifašistkinjama u BiH i regiji.

15:00 – Sjećanje na prve borbene operacije za oslobođenje Sarajeva kod spomenika oslobodiocima Hadžića 1945. godine, kao čin ponovnog zapisivanja istorijske istine u javni prostor.

Zašto nam je baš 2026. važan Dan oslobođenja Sarajeva, 20 godina poslije?

U svijetu koji se uzlaznom putanjom radikalizuje i u kojem profašističke i klero-nacionalističke politike prekrajaju historiju, nužno je pokazati na kojoj smo strani. Liberalne i profašističke politike sistemski minimiziraju ulogu NOB‑a i antifašističkog pokreta, prebacujući antifašističku historiju u neutralni festival, bez artikulisanog političkog stava. Dan Oslobođenja Sarajeva je zahvaljujući ovim politikama postao Dan grada, a i globalno, 9. maj, Dan borbe protiv fašizma je danas Dan Evrope. Tendencije će biti sve učestalije i sve radikalnije, dok u potpunosti ne izbrišu našu slavnu antifašističku historiju i ubijede nas u neutralne, neoliberalne stavove.

Protest na Vratniku želi vratiti historijske činjenice o oslobađanju grada. U prethodnim godinama SABNOR u KS se obraćao nadležnima da u Kalendar Grada vrate 6. april kao Dan oslobođenja Sarajeva.

„SABNOR u Kantonu Sarajevo nastavlja insistirati da se 5. i 6. april upotrebljavaju kao prilika za repolitizaciju antifašističkog naslijeđa i da se 81. godišnjica oslobađanja Sarajeva ne pretvori u parodiju površnog praznika, protokola i polaganja vijenaca, već da bude poziv na odgovornost, savjest, pravdu i otpor svakom obliku fašizma i revizionizma.“ – poručuje Vanja Šunjić iz SABNOR-a Kantona Sarajevo.

*Obavještavamo građane da će 5. aprila biti privremena obustava saobraćaja od Vatrogasnog doma na Vratniku do Višegradske kapiju, u periodu od 11 do 12:30. Regulaciju saobraćaja i usmjeravanje na alternativne pravce vršit će pripadnici MUP-a KS.