U Historijskom muzeju BiH 9. novembra u 19 sati, predstavljanjem umjetničkog projekta Europoly – The European Union Identity Trading Game umjetnika Dejana Kaludjerovića, biti će otvoren šesti Otvoreni univerzitet pod nazivom Šta da se radi?.Pored otvorenja spomenute izložbe, cjelokupnu manifestaciju Otvorenog univerziteta, upotpuniti će i Artist talk koji slijedi nakon otvorenja. Obje su aktivnosti ujedno i dio cjelokupnog muzejskog programa povodom obilježavanja Mjeseca muzeja u Historijskom muzeju BiH.
Projekt je izrađen u formatu društvene igre nalik na Monopoly. Rad preispituje položaj imigranata u Evropskoj uniji, kao i samu ideju EU te jaz između ideala i prakse. Građani zemalja koje nisu članice EU, a koji rade u zemljama članicama EU fotografisani su i zastupljeni u igri Europoly zajedno sa svojim profesijama. Sreća u velikoj meri determiniše mogući uspjeh ili propast “igrača” koji žele da postanu dio EU i preuzmu novi evropski identitet. Evropska unija definiše evropski identitet kao nešto što se može steći samo unutar EU i što je time rezervisano isključivo za građane Evropske unije, iako se Evropa ne okončava na granicama Unije. Ipak, EU ima moć da definiše identitete, moć da uspostavlja pravila igre kojima se drugi moraju povinovati. Potrošačko društvo Evropske unije stvorilo je pravilo po kojem je “sve na prodaju” uključujući čak i naše identitete. O ovim i drugim temama koje su poslužile kao inspiracija za instalaciju Europoly – The European Union Identity Trading Game s autorom će razgovarati kustoskinja Jelena Petrović.
InstalacijaEuropoly – The European Union Identity Trading Gamebiće otvorena do18. novembra 2017. u prostoru Historijskog muzeja BiH.
Poslije beogradskih i zagrebačkih konferencija 11. novembra 2017. u 16 sati u Sarajevskom ratnom teatru (SARTR) počinje treći krug Europoly debata. Šta da se radi… s Evropom? Kriza, nejednakosti i migracije naslov je sarajevskog izdanja Europoly debate koja se realizuje u partnerstvu s Otvorenim univerzitetom, ovaj put u formi javne rasprave. Raspravu će moderirati Emin Eminagić, a uvodne referate o sadašnjoj krizi Evropske unije, velikim socijalnim nejednakostima, mjerama štednje, izbjegličkom i migrantskom talasu kao i rastu ekstremne desnice predstaviće Danijela Dolenec i Igor Štiks.
Lokalni partneri:
Muzej Jugoslavije, Goethe-Institut Zagreb, KIC, Otvoreni univerzitet Sarajevo, Volkskundemuseum Wien
Projekat su omogućili:
Allianz Kulturstiftung, ERSTE Fondacija, Ministarstvo kulture Republike Austrije, Grad Beč, Austrijski kulturni forum u Srbiji, Ministarstvo kulture Republike Hrvatske, Grad Zagreb, EUROCOMM PR.
Oko tristo hidroelektrana (HE) planira se graditi na rijekama Bosne i Hercegovine. Iako su ekonomske koristi tih projekata upitne, oni svakako prijete nacionalnom nasljeđu. Stotine divljih rijeka imaju svoju veliku ekološku vrijednost i važnost za vodosnabdijevanje, održivu poljoprivredu i turizam.
Ugrožavanje našeg prirodnog nasljeđa
Bosna i Hercegovina se nalazi među zemljama sa najvećim biodiverzitetom u Evropi. Takođe je dom mnogih endemičnih vrsta i posjeduje veliku vrijednost vodenih resursa na Balkanskom poluostrvu zbog mnogih tokova površinskih i podzemnih voda. BiH je jedna od rijetkih preostalih evropskih zemalja gdje se mogu naći divlji i prirodni vodeni tokovi.
Prema UNECE ocjeni efikasnosti životne sredine, razvoj energetskog sektora baziranog na hidroelektranama je druga glavna prijetnja biodiverzitetu u Bosni i Hercegovini. Hidroelektrane imaju snažan uticaj na životnu sredinu, uključujući uništavanje riječnih kanjona i staništa zbog značajnih promjena u hidrološkom režimu, eutrofikaciji, itd.
Rijeke su kuća stotinama vrsta riba od kojih su dvanaest vrsta endemične.
Turistički potencijal je zanemaren
Negativni ishodi takođe prevazilaze koristi na ekonomskom nivou. Turistički potencijal i ekonomske posljedice u velikoj mjeri su potcijenjeni od strane vlasti u BiH, iako se turizam konstantno povećava. U 2015. godini Bosna i Hercegovina je premašila milion dolazaka i nastavila rast u 2016. godini, pri čemu je evidentirano 1.148.530 dolazaka. Svjetska turistička organizacija tvrdi da će Bosna i Hercegovina pokazati treću najveću stopu rasta turizma na globalnom nivou između 1995. i 2020. godine. Prema svjetskom ekonomskom forumu, međunarodni turizam zabilježi prihode od 660 miliona dolara i rezultira stvaranjem više od 21.000 radnih mjesta. S druge strane, razvoj hidroenergije je snažno subvencionisan, a broj radnih mesta je dosta upitan.
Da li nam zaista treba hidro energija?
Bosna i Hercegovina posjeduje značajne resurse za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora. Hidroelektrane danas predstavljaju glavni izvor energije, dok ostali obnovljivi izvori ostaju u velikoj mjeri nepotrebni. Teoretski hidroenergetski potencijal u BiH iznosi cca. 99,256 GWh / god, dok je teoretski potencijal solarne energije oko 677,000 puta veći. To znači da u BiH iznosi 67.200 TWh što u potpunosti prelazi ukupnu potrošnju energije u zemlji.
Narod protiv hidroelektrana
Nekontrolisani bum hidroelektrana pogađa desetine lokalnih zajednica. Neki od njih su već podigli svoj glas i postali tzv. “Čuvari rijeka”. Ovi civilni zaštitnici suočeni su sa moćnim ekonomskim interesima, ali i lošim radom državnih organa koji promovišu privatne interese umjesto da odbrane javni. Bum hidroelektrana prate glasni protesti stanovnika od samog početka. Gradovi Prijedor, Sanski Most, Banja Luka, Mrkonjić Grad i Ribnik snažno su se suprotstavili izgradnji hidroelektrane Medna na rijeci Sani. Uspostavljena je Koalicija za rijeku Sanu i organizovani su protesti. Lokalni građani se bore protiv HE pravnim sredstvima, uključujući i tužbe. U Fojnici su mještani praktično kampovali na obali rijeke u trajanju od 325 dana. Ovih dana smo svjedoci sličnog napora u selu Kruščica, gde lokalni stanovnici protestuju od avgusta i naišli su na snažnu policijsku reakciju.
POSLJEDICE NA ŽIVOTNU SREDINU – uticaj na prirodu
Balkanske rijeke su prirodni dragulj Evrope. Brdovit i robusni teren stvara uslove za morfološki neizmjerno raznovrsne vodotoke i njihove poplavne površine. Od kraških formacija, romantičnih kanjona i slapova, preko vijugavih rijeka, formirajući široke tpkpve kroz šibljake na krivudavom putu ka susjednim močvarama i rijekama u koje uviru. Balkanske rijeke nam još uvijek pokazuju za kakva čuda je priroda sposobna. Balkanske rijeke nisu samo neobično lijepe; one su takođe prave riznice evropske slatkovodne biološke raznovrsnosti. Balkanske rijeke su domaćini za 69 vrsta riba koje žive samo ovdje i nigdje više na svijetu. U ovim slatkovodnim ekosistemima može se naći više od 40% svih ugroženih slatkovodnih školjki i puževa Evrope.
Prema UNECE-ovom Izvještaju o stanju životne sredine, energetski sektor baziran na hidroelektranama, predstavlja drugu glavnu prijetnju biološkoj raznovrsnosti u Bosni i Hercegovini. Mnoge od predviđenih 300 HE projektuju se u kaskadama na udaljenosti od pojedinačnih HE od nekoliko kilometara. Takvim će se planovima promijeniti prirodni tokovi u sistem umjetnih rezervoara, tunela, cjevovoda i kanalisanih rijeka.
Duga priča ukratko – opljačkano vam je izuzetno prirodno blago i niko se ne brine.
Brineš li ti?
Važne činjenice i brojevi
Na Balkanu je planirana gradnja oko 2.700 hidroelektrana u narednim godinama a skoro pola od je u ekološki osjetljivim područjima;
Balkanske rijeke su domaćin za 69 vrsta riba koje žive samo tu na svijetu;
Preko 40% svih ugroženih slatkovodnih školjki i puževa Evrope može se naći u slatkovodnim sistemima u BiH;
Oko 65% svih rijeka u kojima živi Mladica (Hucho hucho) nalaze se na Balkanu;
Studije predviđaju ako se desi izgradnja ovih hidroelektrana na rijekama Balkana, najmanje 60 – 70% Balkana I 35 – 40% svijetske populacije mladice bi nestalo;
198 hidroelektrana je planirano ili je u izgradnji u Bosni i Hercegovini;
81 hidroelektrana već postoji, od kojih su 16 velike (> 10 MW), a 65 malih (<10 MW);
Ukupna riječna mreža Bosne i Hercegovine je oko 4.000 km, što znači jednu branu na svakih 15 kilometara rijeke;
Oko 32% ukupne riječne mreže BiH može se smatrati potpuno prirodnim, 55% u blago izmjenjenim sa dobrim hidromorfološki stanjem,
Samo 6% tokova je značajno, a 7% je u velikoj mjeri izmijenjeno.
Rijeke BiH su dom za 119 vrsta riba od kojih su 12 endemične.
od oko 136 investitora većinom su kompanije registrovane u BiH uključujući i Elektroprivrede u BiH;
turistička privreda zapošljava oko 21,000 radnika. Prema tvrdnji Svjetske turističke organizacije Bosna i Hercegovina bilježi treće mjesto turističkog rasta u svijetu u periodu 1995 – 2020;
rad malih hidroelektrana je uglavnom automatizovan i ne omogućava nova radna mjesta u toku rada MHE;
okvirna cijena izgradnje MHE po 1 MW iznosi oko 2 miliona KM ili 1 milion EUR.
Uloga novca- ko profitira iz buma HE
Masovna izgradnja hidroelektrana često je opravdana ekonomskim rastom, novim mogućnostima za zapošljavanje i profitabilnošću. Bliži pogled nam pokazuje drugačiju priču. Obećanja ekonomskog prosperiteta su, nažalost, neosnovana. Promotori projekta obećavaju poslove, ali zbog automatizacije to znači samo ponekog inženjera, a malo vjerovatno da će biti angažovano lokalno stanovništvo. Projekti HE ispod 5 MW su značajno subvencionisani iz naknada za obnovljive izvore energije pa troškovi po građane prevazilaze koristi koje ostvaruje država.
Negativni uticaji na vodosnabdijevanje, poljoprivredu, turističke potencijale i lokalne zajednice ne uzimaju se u obzir. Planirana gradnja više od tri stotine hidroelektrana i davanje najvažnijih prirodnih resursa pod koncesiju privatnim kompanijama je bez ikakvog preterivanja pljačka.
O nama
Arnika – Centar podrške građanima (Češka Republika)
Osnovana 1996,. nevladina organizacija Arnika ima dugogodišnje iskustvo promocije pristupa informacija, podrške učešću javnosti u donošenju odluka, i jačanju pravde u vezi sa životnom sredinom. Pruža stručnu pomoć raznim organizacijama civilnog društva, opštinama i pojedincima u rješavanju slučajeva u vezi sa zagađenjem životne sredine i njegovom prevencijom u Češkoj Republici. Arnika takođe učestvuje u međunarodnim projektima fokusiranim na zaštitu životne sredine i jačanju sprovođenja Arhuske konvencije u centralnoj i istočnoj Evropi, Kavkazu i centralnoj Aziji.
Kontakt: Arnika, Dělnická 13, 170 00 Prag 7, Češka Republika
Centar za životnu sredinu, Banja Luka (Bosna i Hercegovina)
Osnovan je 1999. kao neprofitna, nevladina organizacija posvećena zaštiti životne sredine i promociji održivog razvoja kroz promociju i civilne inicijative. Centar promoviše sprovođenje Arhuske konvencije, slobodan pristup informacijama i veće učešće javnosti u donošenju odluka o životnoj sredini. Teži da utiče na relevantne politike životne sredine, podiže svijest javnosti o pitanjima životne sredine i podstiče konstruktivan dijalog i saradnju sa akterima. Svoje aktivnosti provodi na teritoriji cijele Bosne i Hercegovine.
Kontakt: Centar za životnu sredinu, Miše Stupara 5, 78000 Banja Luka, Bosna i Hercegovina
Koalicija za zaštitu rijeka Bosne i Hercegovine osnovana je u junu 2016. godine od strane organizacija civilnog društva i pojedinaca ljubitelja prirode koji prate i preisputuju planove za izgradnju hidroelektrana i zalažu se za razvoj turizma, tradicionalnih i komplementarnih djelatnosti koje mogu osigurati više raznovrsnih radnih mjesta i ostvariti veći razvoj lokalnih zajednica. Uloga Koalicije je da pruža podršku lokalnom stanovništvu da se na vrijeme uključi u donošenje odluka i donese stav o izgradnji hidroelektrana u Bosni i Hercegovini. Koalicija za zaštitu rijeka BiH koja trenutno okuplja preko 20 organizacija iz čitave države i broj članova i dalje raste.
Udruženje „Obrazovanje gradi BiH“, dana 11.11.2017. godine, nastavlja program podrške obrazovanju romske nacionalne manjine, započet 2005. godine.
U školskoj 2017/2018. godini, Udruženje će, iz granta Fonda otvoreno društvo Bosna i Hercegovina i donacija Aide Karahmet, Grafičar prometa i Fonda „Kemal Hasibović“ romskim korisnicima dodijeliti 120 godišnjih stipendija.
S tim u vezi, pravo na stipendiju ostvario je 110 učenika i 10 studenata iz 29 gradova Bosne i Hercegovine, od čega 64 (55%) ženskih i 53(45%) muških korisnika, vrijednosti 119.800 KM.
Značajna je činjenica da je 77 romskih učenika/ca srednjih škola iz prethodne, nastavilo stipendiranje u školskoj 2017/18. godini, čime je osiguran kontinuitet njihovog školovanja.
Inače, od školske 2005/2006. godine, grantovima Fonda otvoreno društvo BiH i drugim donacijama, romskim učenicima srednjih škola i studentima dodijeljeno je 1.489 godišnjih stipendija, u vrijednosti 1,369.059 KM.
Pored stipendiranja, u proteklih dvanaest projektnih godina, za najmanje 480 korisnika romske nacionalne manjine podijeljen je školski pribor i sportska oprema, omogućeno ljetovanje, učešće u projektima psihosocijalne rehabilitacije, ljudskih prava i informatičke pismenosti, vrijednosti 170.000 KM
Udruženje je zadovoljno načinom i kvalitetom integracije i kulture inkluzije romskih stipendista u projektima, naročito ljetovanju, pri čemu kroz kolektivni život i rad neposredno učestvuju u edukativnim, rekreativnim, sportskim i zabavnim aktivnostima i tako doprinose negaciji predrasuda i stereotipa o najbrojnijoj nacionalnoj manjini u Bosni i Hercegovini.
Istovremeno, Udruženje nastavlja s dodjelom stipendija u školskoj/akademskoj 2017/2018. godini za 31 dijete porodica šehida i poginulih boraca, 7 invalidnih, 14 talentovanih, 15 odličnih studenata i 136 djece iz socijalno ugroženih porodica, i po osnovu prodaje kalendara Udruženja odnosno, ukupno 323 stipendije vrijednosti oko 300.000 KM.
