Autor: urednik

Povodom obilježavanja Dana planete Zemlje sutra, u utorak, 22. aprila u 18 sati u kinu Meeting Point u Sarajevu, Sarajevo Film Festival u saradnji s Mrežom festivala Jadranske regije organizira posebnu projekciju filma „TerraForma“. 

Ulaz na projekciju je besplatan. 

Nakon projekcije uslijedit će razgovor o filmu, na kojem će sudjelovati Hamid Čustović, profesor na Poljoprivredno-prehrambenom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. 

Projekcija ovog filma dio je programa Ecoscope koji ujedinjuje filmske projekcije i razgovor na temu ekologije i zaštite okoliša. 

Dok se ljudi suočeni s klimatskim promjenama bave idejama o geoinženjeringu cijele planete, „TerraForma“, dokumentarni film britanskih filmaša Kevina Brennana i Laurencea Durkina na primjeru teraformiranja* jednog otoka u Južnom Atlantiku nudi sveobuhvatan uvid u moguće posljedice takvih intervencija. Izolirani vulkanski otok Ascension milion je godina bio pust i bez života sve dok ga viktorijanski prirodoslovci nisu odlučili prenamijeniti u tropski raj, odnosno u zrcalnu sliku raja koja je odražavala njihove ambicije i shvaćanje svijeta.

Uvodni dio filma čini povijest otoka i znanstvenog procesa koji je potpuno transformirao njegovu klimu i ekosustav. Koristeći se arhivskom građom, intervjuima sa stručnjacima i istraživanjem, „TerraForma“ otkriva metode kojima su viktorijanski znanstvenici zasadili razne vrste biljaka i preoblikovali okoliš.  

Filmaši nas potom vode u sadašnjost i upoznaju sa savremenim znanstvenicima koji na Ascensionu proučavaju dugoročne posljedice tog ranog eksperimenta, uključujući brojna pitanja o održivosti i etičnosti sličnih intervencija.

*Teraformiranje (terraforming) je proces namjerne modifikacije atmosfere, temperature i površinske topografije planeta, mjeseca ili drugog tijela kako bi ih se učinilo što sličnijim uvjetima na Zemlji u svrhu naseljivosti. Koncept teraformiranja preuzet je iz znanstvene fantastike i znanosti.

Film „TerraForma“ bit će dostupan online besplatno publici u Bosni i Hercegovini i regiji od 23. do 30. aprila, OVDJE. 

***

Ecoscope je zajednički program filmskih festivala udruženih u Mrežu festivala Jadranske regije: Sarajevo Film Festivala, Zagreb Film Festivala, Festivala autorskog filma Beograd, Filmskog festivala Herceg Novi, Ljubljanskog filmskog festivala i festivala Manaki Brothers iz Sjeverne Makedonije.

Projekat je sufinansiran sredstvima Potprograma MEDIA Programa Kreativne Evrope.

Mitja Čander, Slijepac

PIŠE: Stanislava Paunović

Predočivši vreme u kojem, kako piše, etika i kritičko mišljenje postaju rekviziti, odnosno buzzwords kulturnog „razvojaˮ, roman Mitje Čandera poziva nas da preispitamo slične društvene, političke i finansijske modele naše stvarnosti.

Knjiga Slijepac predstavlja prvi roman Mitje Čandera, slovenačkog pisca, publiciste, urednika i radnika u kulturi. Okarakterisan kao mešavina autofikcije i političke satire, roman je prvobitno objavljen tokom pandemije COVID-19, čime je aktuelna krizna situacija mogla zaličiti na društveno-ekonomsku krizu predočenu u romanu. Naime, upravo je ambivalentni položaj kulture u kriznim vremenima, u sprezi sa projektnom politikom Evropske unije, a i šire – sistemom neoliberalnog kapitalizma – jedna od centralnih tema romana.

Knjiga je ispripovedana iz perspektive neimenovanog, slabovidog junaka – književnog urednika i (samoprozvanog) intelektualca, koji u svojim četrdesetim godinama ulazi u svet politike, finansija i project pitchinga. Radnja se prelama kroz junakovo intimno preispitivanje i potragu za daljom potvrdom društvenog statusa – istovremeno kao kulturnjaka, ali i čoveka sa invaliditetom.

Teme vida i vizionarstva – najavljene već naslovom knjige – centralne su za razvoj priče, kako doslovno tako i na metaforičkom nivou. Na primarnoj razini, roman je ispripovedan kroz perspektivu čoveka sa samo 5% vida, što umnogome određuje vizuelnu pojavnost sveta dela, često datu kroz obrise, naznake i nagađanja glavnog junaka. Taj svet se dodatno zamagljuje izbegavanjem upotrebe vlastitih imenica – imena junaka, lokacija, naziva institucija, časopisa. Suprotno tome, najčešće se „imenujuˮ funkcije koje određeni likovi ili institucije obavljaju. Na primer, u romanu se srećemo sa predsednikom, tajnikom, filozofom, piscem, sociologinjom, junakovom ženom, dok su mesta radnje glavni i rodni grad. Tim putem se, kroz generalizaciju i deindividualizaciju, asocira na tradiciju satirične priče, uspostavljanjem (humoristične) distance od ispričanog. Takođe, istovremeno se postiže efekat birokratizacije jezika, što je u vezi sa jednom od osnovnih tema dela – problemom birokratizacije savremene kulture.   

S druge strane, konkretna imena koja se retko javljaju, dozvoljavaju nam da uspostavimo granice tih obrisa, poput informacije da je radnja smeštena u Sloveniji, u relativno savremenom trenutku bliskom našoj stvarnosti – kroz, na primer, referencu na muziku Ejmi Vajnhaus (Amy Winehouse).

Iako načelno teži ka uspostavljanju distance, roman u biti donosi intimno suočavanje sa nesigurnošću i društvenim predrasudama. U kontekstu vlastite samostalnosti, glavni junak nedostatak vida doživljava kao ličnu manu koju treba prevazići – uprkos koje treba dokazati svoju vrednost – ne bi li osigurao društveni položaj u svetu videćih. Sam naslov daje nam prvu, gotovo pogrdnu odrednicu junaka − slijepca koji, paradoksalno, kroz roman naglašava svoju različitost od „običnihˮ slepih ljudi, na osnovu svoje uspešnosti i obrazovanosti. Pomenuto negiranje i pounutrenje negativnih stereotipa u tenziji je sa junakovim pokušajima da prihvati svoju slabovidost kroz različite vidove inkluzivne društvene pomoći, što u osnovi pokreće pitanje sistemskog i društvenog odnosa prema invaliditetu, u državi koja „na papiruˮ teži inkluzivnim praksama. 

Na širem planu, roman se takođe igra idejama političke zaslepljenosti i intelektualnog vizionarstva, u kontekstu zamišljenog projekta Slovenija 2100, kroz koji junak, zaveden mogućnošću daljeg „napretkaˮ u javnom polju, zanemaruje svoj privatni život, kao i stvarne potrebe društva, čiju budućnost na sebe profetski preuzima. Predočivši vreme u kojem, kako piše, etika i kritičko mišljenje postaju rekviziti, odnosno buzzwords kulturnog „razvojaˮ, roman Mitje Čandera poziva nas da preispitamo slične društvene, političke i finansijske modele naše stvarnosti.

https://bookstan.ba

18. aprila u 18 sati, u kinu Meeting Point će biti održan još jedan program posvećen Palestini, u okviru ovogodišnjeg izdanja Modula Memorije. U pitanju je projekcija dokumentarnog filma „From Ground Zero“. Od izvršnog producenta Michaela Moorea i službene palestinske prijave za 97. dodjelu Oskara, „From Ground Zero“ je zbirka dirljivih priča 22 palestinskih filmskih stvaraoca koji su, živeći usred rata, zabilježili svoje živote u Gazi.

Kombinujući animaciju, dokumentarni i igrani film, oni stvaraju snažan dokaz postojanosti ljudskog duha. Ovaj film predstavlja izvanredan prikaz kako umjetnost može cvjetati čak i u najmračnijim vremenima, prikazujući trajni duh i kreativnost koji izranjaju usred stalne devastacije.

Projekat Ground Zero osmišljen je u namjeri da bude glas stanovnika Gaze te da zabilježi njihova iskustva koja često neopaženo prođu. U prilikama u kojim umjetničko stvaralaštvo postaje složen proces, ovaj projekat nastoji zabilježiti raznolikost autorskih perspektiva kroz  dvodijelni 112-minutni film, a koji se sastoji od 22 kratka filma u trajanju od tri do šest minuta. Ove priče poigravaju se čitavom jednom paletom žanrova – od fikcije, dokumentarnog filma, do animiranog filma. Snimanje filma From Ground Zero omogućeno je zahvaljujući podršci “Masharawi fonda za filmove i reditelje u Gazi”

Ulaz na film je besplatan.