U utorak, 31. aprila 2016. godine, s početkom u 17:00 sati u Galeriji Kamernog teatra 55 (M. Tita 56/II)
Autor monografije, Slavko Podgorelec, je novinar i publicista. Bio je urednik u dokumentarnom programu Radija Republike Srpske, a preminuo je u Banjaluci u 64. godini. U četiri decenije dugoj novinarskoj karijeri, posebno se istakao kao autor brojnih radio-dokumentarnih reportaža. Autor je više knjiga, eseja i dokumentarnih feljtona. Dobitnik je značajnih novinarskih nagrada i Zlatnog grba grada Banja Luka.
Adem Čejvan – ikona banjalučke pozorišne scene, bio je glumac kojeg su voljele sve generacije. Adem Ćejvan ostat će zapamćen kao jedan od najpoznatijih banjalučkih glumaca. Svojim pozorišnim, televizijskim i filmskim ulogama osvajao je publiku širom bivše Jugoslavije, a Banjaluka ga pamti i kao osnivača “Susreta za glumce u maju”, koji su se održavali od 1981. do 1987. godine.
Ostvario je brojne filmske uloge i to u ostvarenjima: “Veliki talenat”, “Ljubav i bijes”, “Družba Pere Kvržice”, “Ovčar”… Kao pozorišni glumac ostaće posebno u sjećanju banjalučke, sarajevske, zagrebačke i beogradske publike. Karijeru su mu obilježile i uloge u popularnim TV serijama, kao što su “Bolji život”, “Vuk Karadžić”, “Povratak otpisanih”, “Kuda idu divlje svinje”…
Uposlenici Zemaljskog muzeja BiH i aktivisti akcije “Ja sam muzej” dobitnici su Grand Prix Europa Nostra 2016, najveće evropske nagrade iz oblasti nasljeđa
Pozadina proglašenja laureatom za kategoriju Predanost radu:
Zaposleni i aktivisti Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine, Sarajevo Napor uposlenika i aktivista Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine da u teškom političkom konkstu održe svoj muzej aktivnim, predstavlja impresivan primjer predanosti profesiji i očuvanju kulturnog naslijeđa. Zbog specifičnog adminstrativnog ustroja Bosne i Hercegovine, Zemaljski muzej BiH ostao je bez riješenog pravnog statusa, a time i adekvatnog finansiranja. Muzej je 2012. godine zatvoren za posjete, što iz nužde, što iz protesta zbog nezavidne pozicije u kojoj se našao. No, iza zatvorenih vrata, Muzej je nastavio da živi: uposlenici su nastavili dolaziti na posao svaki dan tokom naredne tri godine. U teškim uslovima, danonoćno su čuvali Muzej štiteći zbirke od provalnika, čuvajući predmete i zgradu od propadanja najbolje što se moglo s ograničenim resursima. Dom za preko četiri miliona predmeta, Zemaljski muzej BiH je jedna od najvećih i najvažnijih muzejskih zbirki u jugoistočnoj Evropi.
Kako bi privukla pažnju domaće i međunarodne javnosti na alarmantan status Muzeja, AKCIJA, nezavisna kulturna organizacija iz Sarajeva, u saradnji s fotografom Zijahom Gafićem, koji je napravio upečatljive portrete radnika Muzeja, pokrenula je kampanju «Ja sam Muzej». Pritisak javnosti stavio je problem Muzeja na vrh liste prioriteta vlasti. Žiri nagrade Europa Nostra je zadivljen time da su “u saradnji s AKCIJOM, zaposleni Muzeja pokrenuli široku javnu kampanju kako bi osigurali očuvanje njihove važne i jedinstvene zbirke koja predstavlja vjersku i kulturnu različitost regije”. Ova odlično realizirana kampanja, koja je koincidirala sa naporima političara i diplomata, otvorila je Zemaljski muzej BiH u septembru 2015. godine. Dobijene su garancije za finansiranje Muzeja iz javnog budžeta do 2018. godine. Šta će se desiti nakon tog perioda ostaje neizvjesno, ali riješenost uposlenika da nastave s borbom za opstanak Muzeja ostaje neupitna. “U iznimno teškim vremenima, zaposleni Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine radili su neprestano i bez naknade gotovo tri godine. Posvećenost instituciji i profesiji, na koju je pažnju skrenula AKCIJINA kampanja «Ja sam Muzej», osvojila je široku podršku građana i medija. Konačno, kampanja radnika i aktivista potakla je i konkretne pomake u odnosu politike prema Muzeju, što ovu pobjedu za kulturno nasljeđe, uz čvrstu predanost uposlenika njihovom poslu, čini uistinu izvanrednom”, istaknuo je žiri nagrade Europa Nostra.
Historijat Nagrade Europa Nostra: EU
Nagrada za kulturno nasljeđe / Europa Nostra Nagrade Nagradu Evropske unije za kulturno nasljeđe / Europa Nostra Nagrade pokrenula je 2002. Evropska komisija, i od tada je dodjeljuje organizacija Europa Nostra. Nagrada slavi i promoviše najbolje prakse u vezi s konzervacijom, istraživanjem, upravljanjem, volontiranjem, obrazovanjem i komunikacijom kulturnog naslijeđa. To je važan doprinos široj javnoj prepoznatljivosti kulturnog nasljeđa kao strateškog resursa za evropsko društvo i ekonomiju. Nagradu podržava program Kreativna Evropa Evropske unije.
U posljednjih 14 godina, organizacije i pojednici iz 39 zemalja predali su ukupno 2,540 aplikacija za nagrade Europa Nostra. Najviše aplikacija je imala Španija (480), zatim Velika Britanija (276), Italija (239), Njemačka (190) i Francuska (114). U pogledu kategorija, Konzervacija je imala naviše aplikacija (1524), slijede Obrazovanje, treninzi i podizanje svijesti (378), zatim Istraživanja (319), te konačno, Predanost radu (297). Od 2002. godine, nezavisni ekspertski žiri izabrao je 426 nagrađenih projekata iz 34 zemlje. U skladu sa brojem aplikacija, Španija ponovo vodi na listi sa 59 dobijenih nagrada. Na drugom mjestu je Velika Britanija sa 58 nagrada,Italija je treća (33 nagrade), Njemačka četvrta (28 nagrada), a Grčka peta (25 nagrada). U pogledu kategorija, Konzervacija ima najviše nagrađenih (256 nagrada), a slijedi je kategorija Predanost radu (63 nagrade), Obrazovanje, treninzi i podizanje svijesti (55 nagrada) i konačno, kategorija Istraživanja (52 nagrade). Među nagrađenim projektima, izaberu se inicijative od posebnog značaja i dodijeli im se nagrada Grand Prix u novčanoj vrijednosti od 10.000,00 EUR. Do sada je dodijeljeno ukupno 88 nagrada Grand Prix.
EU Nagrada za kulturno nasljeđe/Evropa Nostra Nagrade ojačava kapacitete sektora kulturnog naslijeđa u Evropi na način da mapira najbolje prakse, ohrabruje prekograničnu razmjenu znanja i povezivanje različitih aktera u široke mreže. Ta nagrada je donijela i svim pobjednicima višestruku dobrobit – od veće međunarodne vidljivosti, preko ostvarivanja novih izvora finansiranja i povećanja broja posjetilaca. Osim toga, u generalnoj javnosti povećala je svijest da dijelimo zajedničko nasljeđe, potcrtavajući istovremeno njegov svojevrsni evropski karakter. Europa Nostra Europa Nostra je panevropska federacija nevladinih organizacija u oblasti kulturnog naslijeđa, koju istovremeno podržava široka mreža javnih institucija, privatnih kompanija i pojedinaca. Pokrivajući 40 zemalja u Evropi, Europa Nostra je glas civilnog društva posvećenog očuvanju i promociji evropskog kulturnog i prirodnog naslijeđa. Osnovana 1963. godine, Europa Nostra je danas prepoznata kao najreprezentativnija mreža u oblasti naslijeđa u Evropi. Predsjednik organizacije je Plácido Domingo, svjetski poznat operski pjevač i dirigent. Europa Nostra vodi kampanje za spašavanje ugroženih evropskih spomenika, nalazišta i krajolika, naročito kroz program “7 najugroženijih”. Promovira izvrsnost kroz EU Nagradu za kulturno nasljeđe/ Europa Nostra nagradu. Nagrada doprinosi kreiranju i primjeni evropskih strategija i politika u vezi sa nasljeđem, kroz strukturirani dijalog sa evropskim institucijama, te koordinaciju Evropske Alijanse za Nasljeđe 3.3. Kreativna Evropa Kreativna Evropa je EU program za podršku kulturnom i kreativnom sektoru. S budžetom od 1,46 milijardi EUR za period 2014–2020, program podržava organizacije u oblasti naslijeđa, izvedbenih umjetnosti, vizuelnih umjetnosti, interdisciplinarnih umjetnosti, izdavaštva, filma, TV, muzike i video igara, a istovremeno i desetine hiljada umjetnika, profesionalaca u sektoru kulture i audiovizelnom sektoru. Ovo finansiranje omogućava im da djeluju širom Evrope, dođu do novih publika i razviju vještine neophodne u digitalnom dobu.
U okviru Dana Arhitekture, udruženje Green Council iz Sarajeva održalo je se predavanje #održivost 22. maja u kinu Meeting Point, a pridružile sui m se i studentice sa projekta „Studentski paviljon“. Izlagale su Dina Samić i Tijana Tufek-Memišević, Viši Asistent na IUS-u ispred Green Councila, dok o Studentskom paviljonu govorila Esma Hećimović.
Tema održivi razvoj značajan je globalni cilj koji Green Council podržava u svojim projektima, a udruženje putem ove prezentacije diskutuje i objašnjava o tome da li je održivost tradicionalna ili savremena filozofija življenja u Bosni i Hercegovini i da li smo zaista toliko superiorni nad prirodom.
“Green Council je nevladina organizacija koja za cilj ima propagiranje održivosti kako u arhitekturi i građevinarstvu tako i u drugim oblastima tehnologije. Način na koji to radimo jeste okupljajući multidisciplinarne timove u kojima pokušavamo da organiziramo stručnjeke iz različitih oblasti koji bi zajedno sa nama realizirali različite projekte.”, navodi Dina iz Green Councila
Green Council se ne bazira samo na građevinarstvu već kao primarnu ideju ima propagiranje ruralnog razvoja. Jedan od najznačajnijih projekata je bilo zagovaranje formiranja državniog ministarstva za poljoprivredu i ruralni razvoj. U 2015. Godini Green Council pokrenuo je dva vrlo značajna projekta u sektoru građevinarstva, “Energetska efikasnost u zgradarstvu” (http://eehouse.green-council.org/portfolio/energetska-efikasnost-u-zgradarstvu-kao-polaznica-za-ostvarivanje-odrzivog-drustveno-ekonomskog-razvoja-u-bosni-i-hercegovini/) u nizu projektnih aktivnosti pokušava potaknuti korištenje prirodnih izolacijskih materijala umjesto stiropora, staklene vune i sličnih te projekat “Studentski paviljon” (http://studentpavilion.com/) koji će u potpunosti biti izgrađen od prirodnih, lokalnih i recikliranih građevinskih materijala.
Da bi Bosna i Hercegovina ispoštovala norme EU, morala bi prihvatiti najmanje 20% čistih tehnologija i koristiti prirodne izolacione materijale. Green Council kroz svoje projekte pomaže u pripremanju BiH u stvarima koje neupitno dolaze.
“Od 2012. Godine EU ima novu direktivu gdje uvodi dva važna kriterija koji mijenjaju ono što je do prije toga bilo definisano kao održivo. Objekti koji su do 2012. smatrani i imali certifikat pasivne kuće, nakon uvođenja ovih kriterija gube te certificate. Kriteriji su primarna energija i emisija CO2. Neki objekti poput alpskih kuća građeni su sa materijalima koji su uvezeni iz inostranstva a primarna energija je upravo to: koliko je energije utrošeno od same ekstrakcije rude, njenog transporta i proizvodnje do implementacije unutar objekta. Upravo smo u Bosni i Hercegovini u poziciji izobilja tih prirodnih materijala gdje primarna energija, odnosno potrošnja energije u proizvodnji, ekstrakciji i implementacijirude smanjena je na minimum. Imamo veliki potencijal na kojem ležimo, a koji ignorišemo ili ga nismo svjesni.”, Tijana iz Green Councila.
Jedan od takvih, prirodnih lokalnih materijala, je ovčija vuna koja je na sektorskim analizama iz 2012. godine dosegla nivo od 2500 tona neiskorištene ostrežene vune koja u omjeru od 70% završava kao ekološki otpad. Proizvod od ovčije vune ima stopu utrošene primarne energije 7,5 puta manju od staklene vune jer nema utrošene energije u proizvodnji. Ovčija vuna posjeduje termička svojstva koja su u rangu svih konvencionalnih izolacionih materijala a posjeduje čak i akustična svojstva. Njeno najvažnije svojstvo je upijanje do 40% vlažnosti iz zraka. Takav materijal može se primjeniti i na historijski važnim objektima na kojima nije dozvoljena rekonstrucija fasade, jer se vuna može ugraditi iznutra. Vuna čak nema ni rok trajanja jer periodično ispušta sve što je upila u procesu prilagođavanja objektu, odnosno, vuna “diše zajedno sa objektom”.
